2. Το Βιβλίο των Περιπτώσεων-Casebook ως μία μέθοδος ενεργής μάθησης

1. Η μέθοδος του Casebook

Η μέθοδος του Casebook δεν είναι κάτι νέο, είναι μια μέθοδος ενεργητικής μάθησης που προσεγγίζει τους μαθητές και καλλιεργεί την σκέψη ανώτερου επιπέδου. Υποστηρίζει, επίσης, την ανάπτυξη δεξιοτήτων επίλυσης προβλημάτων. Η μέθοδος casebook είναι μια μορφή μάθησης με βάση ένα πρόβλημα, όπου παρουσιάζεται μια κατάσταση που χρειάζεται επίλυση.Το πιο συνηθισμένο παράδειγμα της μεθόδου casebook είναι μια περιπτωσιολογική μελέτη με μια λεπτομερή ιστορία ή κατάσταση που σχετίζεται με το άτομο. Η χρήση της περιπτωσιολογικής μελέτης προωθεί την ενσυναίσθηση, την ανταλλαγή ιδεών, καθώς και τις ερωτήσεις εστίασης, ώστε να εξερευνηθούν οι επιπτώσεις των πράξεων και η ανάλυση και αναγνώριση του κύριου προβλήματος. Επίσης, βοηθά στη λήψη αποφάσεων και στην ανάπτυξη λύσεων. Η περιπτωσιολογική μελέτη δεν παρέχει μια έτοιμη λύση, εστιάζει όμως στην κριτική συζήτηση και την ανάπτυξη λύσεων.

2. Πώς να χρησιμοποιήσετε το casebook στις ασκήσεις μάθησης

Σε αυτή την ενότητα θα μάθετε πως να χρησιμοποιήσετε το casebook στα παραδείγματα 10 θεματικών ενοτήτων και έτοιμων σχεδίων μαθημάτων, με την παράθεση ασκήσεων στην τάξη. Επιλέχθηκαν 10 θεματικές ενότητες βάσει των βίντεο-συνεντεύξεων και εστιάζουν στις πιο σχετικές διαστάσεις των διαδικασιών ενσωμάτωσης:

·       Κοινωνία 

·       Γλώσσες

·       Ευκαιρίες μάθησης 

·       Χρήση των υπηρεσιών κοινωνικής υποστήριξης

·       Εθελοντική εργασία

·       Νοοτροπία των ατόμων της κοινωνίας υποδοχής· η ταυτότητά σας

·       Εργασιακή ζωή

·       Επαφές στη χώρα υποδοχής

·       Οικογένεια

·       Στέγαση 

2.1. Συγκεκριμένο/-α θέμα/-ατα

Πριν επιλέξτε ένα συγκεκριμένο casebook και το παρουσιάσετε π.χ. στην τάξη, θα πρέπει να λάβετε στα υπόψη σας τα παρακάτω στοιχεία:

• Συγκεκριμένο/-α θέμα/-ατα

Οι περιπτώσεις χτίζονται πάνω σε διάφορα θέματα που σχετίζονται με την ενσωμάτωση των μεταναστών στην κοινωνία, π.χ. εκμάθηση της γλώσσας, συμμετοχή στην κοινωνική και πολιτισμική ζωή, εκπαίδευση / επαγγελματική σταδιοδρομία, εργασιακή ζωή κλπ.Ορισμένες από τις περιπτώσεις καλύπτουν διάφορα θέματα ή συντίθενται καθώς καλύπτουν διάφορες πτυχές της ζωής. Οι περιπτώσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως εισαγωγικό στοιχείο στο μάθημα και να αποτελέσουν έναυσμα για περαιτέρω συζήτηση και εξερεύνηση του επιλεγμένου θέματος. Τα επιλεγμένα θέματα πρέπει επίσης να σχετίζονται με τις μαθησιακές ανάγκες των μεταναστών, καθώς και με την τρέχουσα κατάσταση στην οποία βρίσκονται. Κατά την επιλογή του θέματος, είναι σημαντικό να λαμβάνονται υπόψη τα νομικά πλαίσια π.χ. ανάλογα με τη χώρα προέλευσης των μεταναστών ή τη χώρα υποδοχής, συναντώνται διάφοροι νομικοί κανονισμοί, γι’ αυτό και πρέπει ένας/μια μετανάστης/-στρια να είναι ενήμερος/-η περί αυτών. Επιπλέον, ενδέχεται να αποφασίσετε να επανα-ομαδοποιήσετε τις υποθέσεις με διαφορετικούς τρόπους, σύμφωνα με τις ειδικές εκπαιδευτικές σας ανάγκες, ή να δημιουργήσετε άλλα θέματα που σχετίζονται με τους μαθητές.

2.2. Διάφοροι τρόποι χρήσης των περιπτωσιολογικών μελετών

Οι περιπτωσιολογικές μελέτες προσφέρουν πολλούς τρόπους χρήσης ανάλογα με τον καθηγητή,  το διαθέσιμο χρόνο και πόρους, τη φύση της τάξης και των μαθητών, καθώς και το θέμα της περιπτωσιολογικής μελέτης. Παρακάτω, υπάρχουν προτάσεις εφαρμογής περιπτωσιολογικών μελετών στη διδακτική διαδικασία:

• Συζήτηση στην τάξη: η υπόθεση παρουσιάζεται στους μαθητές, είτε επί τόπου για άμεση συζήτηση, αντικατοπτρίζοντας μία κατάσταση από τη ζωή, είτε ως προπαρασκευαστική συζήτηση για μια μετέπειτα συζήτηση στην τάξη. Η συζήτηση από μόνη της μπορεί να λάβει χώρα σε όλη την τάξη ή αλλιώς η τάξη να χωριστεί σε μικρότερες ομάδες, όπου η καθεμία θα αναλύσει την υπόθεση και θα παρουσιάσει τα ευρήματά της στην ευρύτερη ομάδα.
• Παιχνίδια ρόλων: Η περιπτωσιολογική μελέτη μπορεί να παρουσιαστεί εξ ολοκλήρου ή ένα κομμάτι της ως ένα παιχνίδι ρόλων. Θα ακολουθήσει συζήτηση και ανάλυση μέσω του παιχνιδιού ρόλων ή κατά την έκθεση συμπερασμάτων, εν είδει ανασκόπησης της τάξης.
• Συνεντεύξεις: Οι μαθητές μπορούν να παρουσιαστούν μόνο με ένα μέρος των πληροφοριών και να τους ζητηθεί να κάνουν ερωτήσεις, για να αποσπάσουν τα υπόλοιπα δεδομένα που απαιτούνται και να παρέχουν την ανάλυση και τις προτάσεις τους. Ο εισηγητής ή οι άλλοι μαθητές μπορούν να απαντούν στις ερωτήσεις.
• Εργασίες: Η περιπτωσιολογική μελέτη μπορεί να παρουσιαστεί ως μια εργασία, με το μαθητή να καλείται να συντάξει μια ανάλυση και να παραθέσει προτάσεις.

3. Κατευθυντήριες οδηγίες για την ενσωμάτωση των περιπτώσεων στις ασκήσεις για διδασκαλία:

Βήμα 1: Επιλογή του θέματος ή των θεμάτων που θα καλύψει η περίπτωση π.χ. ενσωμάτωση, νέα κουλτούρα και περιβάλλον.

Βήμα 2:  Καθορισμός ενός εκπαιδευτικού στόχου, δηλαδή του τι θα γνωρίζουν ή θα μπορούν να κάνουν οι μαθητές με το πέρας της εκπαιδευτικής δραστηριότητας, π.χ. πώς να αντιμετωπίζουν τα αρνητικά συναισθήματα και τα προβλήματα προσαρμογής, ποιες είναι οι κοινωνικές δυνατότητες στη γύρω περιοχή (εθελοντισμός, δικτύωση).

Βήμα 3: Παρουσίαση της περίπτωσης, ή ενός μέρους της, ανάλογα με την επιλεγμένη θεματική.

Βήμα 4: Επισκόπηση και ανάλυση. Σε αυτή τη φάση, ο καθηγητής θα βοηθήσει τους μαθητές, ώστε να συζητήσουν την υπόθεση. Ορισμένες βοηθητικές ερωτήσεις που μπορούν να χρησιμοποιηθούν είναι οι εξής:

• Ποιο είναι το πλαίσιο της κατάστασης;
• Σε ποια/-ες χώρα/χώρες εκτυλίσσεται η κατάσταση;
• Ποιοι εμπλέκονται σε αυτό το σενάριο;
• Ποια πλαίσια πολιτικής σχετίζονται με αυτό το ζήτημα;
• Είναι δυνατός ο εντοπισμός των επαγγελματικών, πολιτισμικών ή θεωρητικών ζητημάτων που ανακύπτουν από την κατάσταση;
• Πώς έχουν δράσει μέχρι σήμερα τα άτομα που εμπλέκονται;
• Υπάρχουν μέχρι τώρα περιορισμοί χρόνου ή τοποθεσίας;
• Ποιες επιλογές βλέπουν τα άτομα που εμπλέκονται στην υπόθεση;
• Οι μαθητές θα πρέπει να είναι σε θέση να περιγράψουν την υπόθεση και να καθορίσουν τις διαθέσιμες επιλογές, ως μέρος της ανάλυσης της περιπτωσιολογικής μελέτης.

Βήμα 5: Ιδέες για συζήτηση

Βάσει της ανάλυσης, μπορούν να προταθούν οι παρακάτω εργασίες:

1. Λαμβάνοντας υπόψη την κατάσταση που αναλύθηκε στη συγκεκριμένη υπόθεση και θέμα, ρωτήστε τους μαθητές για το τι θα έκαναν μετά.

2. Να οριστεί μια εργασία, όπως το να ζητηθεί από τους μαθητές να προετοιμάσουν μια αναφορά, η οποία θα προτείνει μια δράση προς έλεγχο από έναν αρμόδιο υπάλληλο.

3. Να παρουσιαστεί ένα σενάριο και να ζητηθεί από τους μαθητές να αναλύσουν τα λάθη που υπάρχουν, καθώς και να προτείνουν το πως θα πρέπει να το διαχειριστούν οι εμπλεκόμενοι.

4. Υλικά για τα μαθήματα

• Κοινωνία– Επιτυχής έναντι ανεπιτυχούς ενσωμάτωσης – κύριοι παράγοντες, κρυφές ελπίδες και προσδοκίες
• Γλώσσες - Μαθαίνοντας τη γλώσσα της χώρας υποδοχής: κίνητρα και πως μπορούμε να τα αυξήσουμε
  
• Ευκαιρίες για μάθηση – Παρακολουθώντας τα εκπαιδευτικά μέτρα
  
• Εθελοντική Εργασία - Εθελοντισμός και συμμετοχή στα κοινά
  
• Εργασιακή ζωή (οδεύοντας προς το επάγγελμα των ονείρων σου)
  
• Χρήση κοινωνικών υπηρεσιών υποστήριξης 
  
• Στέγαση 
  
• Νοοτροπία των ανθρώπων στη χώρα υποδοχής; προσδιορισμός της ταυτότητάς σου: αισθάνεσαι περισσότερο

  «Έλληνας», «Ευρωπαίος» ή..

• Οικογένεια
  
• Επαφές στη χώρα υποδοχής (συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων ελεύθερου χρόνου) 
  

Μεταβείτε στην Ενότητα 3