Ενότητα 3. Μεθοδολογία της Αφήγησης για την υποστήριξη της ενσωμάτωσης των μεταναστών

1. Εισαγωγή

Οι περισσότεροι από εμάς έχουν μια ιστορία να πουν, ενώ μας αρέσει να ακούμε ή να διαβάζουμε ιστορίες. Οι ιστορίες μπορούν να είναι ισχυρές, να μας αγγίξουν, να είναι εκφραστικές ή ακόμα και μαγικές. Η χρήση της αφήγησης στην εκπαίδευση δεν είναι κάτι καινούργιο, ενώ η σημασία της στην εκπαίδευση, ως εργαλείο για την ανάπτυξη της δημιουργικότητας ή και άλλων δεξιοτήτων, είναι ευρέως αναγνωρισμένη. Η νέα πτυχή της αφήγησης συναντάται στην αναπτυσσόμενη τεχνολογία – στην ψηφιακή αφήγηση, η οποία αναφέρεται στη χρήση νέων ψηφιακών εργαλείων, ώστε να βοηθηθούν οι απλοί άνθρωποι στο να διηγηθούν τις ιστορίες της δικές τους ζωής. Με τη χρήση εικόνων, μουσικής και βίντεο, μπορούμε να δημιουργήσουμε ιστορίες, παρουσιάζοντας τις εμπειρίες ζωής μας.

Επιπλέον, η χρήση της ψηφιακής αφήγησης ενέχει τα παρακάτω πλεονεκτήματα:

• μπορεί να ταιριάξει με τα διαφορετικά στυλ μάθησης των μαθητών
• βοηθά στην ανάπτυξη των επικοινωνιακών δεξιοτήτων και των δεξιοτήτων στα πολυμέσα
• προσφέρει πρωτότυπο υλικό
• εγείρει τα αισθήματα και τη σκέψη
• προωθεί τη συζήτηση επί των θεμάτων που παρουσιάζονται στην ιστορία
• χρησιμοποιεί παραδείγματα από τη ζωή στην εκπαίδευση ενηλίκων με τέτοιο τρόπο, έτσι ώστε να μάθουν οι μαθητές να εξαγάγουν από το παρελθόν «άγνωστη» μέχρι στιγμής γνώση στο προσκήνιο, με περισσότερη ενσυναίσθηση των όσων μάθανε
• η ενσωμάτωση των προσφύγων στην κοινωνία και στην αγορά εργασίας
• η ψηφιακή ένταξη των προσφύγων και μεταναστών με περιορισμένες ή και μηδαμινές ψηφιακές δεξιότητες
• ψηφιακές δραστηριότητες που ενισχύουν τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις  καθώς και την εκμάθηση γλωσσών διαμέσου της κουλτούρας

Ορισμένες στρατηγικές χρήσης της αφήγησης:

• να ελκύσει την προσοχή των μαθητών και να αυξήσει το ενδιαφέρον τους ως προς την εξερεύνηση νέων ιδεών.
• να βελτιώσει τα υφιστάμενα μαθήματά τους εντός μιας μεγαλύτερης ενότητας, έτσι ώστε να διευκολύνει τη συζήτηση πάνω στις θεματικές που παρουσιάζονται σε μια ιστορία και να κατανοήσουν οι μαθητές καλύτερα το θεωρητικό ή το νοητικό υλικό.
• ως ένα πολυδύναμο εργαλείο για τους μαθητές που διδάσκονται πως να δημιουργούν τις δικές τους ιστορίες.

Προτάσεις για ασκήσεις στην τάξη:

• Ακολουθήστε με ερωτήσεις και εναύσματα για συζήτηση με την ολοκλήρωση της ιστορίας.
• Ζητήστε από τους μαθητές να επαναδιατυπώσουν την ιστορία εντός 1 λεπτού σε ένα κομμάτι χαρτί.
• Ζητήστε από τους μαθητές να επιλύσουν νέα προβλήματα (να επιδείξουν μάθηση και μεταδοτικότητα).
• Ζητήστε από τους μαθητές σας να δημιουργήσουν τις δικές τους ιστορίες σχετικά με τα ζητήματα και τα θέματα που παρουσιάστηκαν.

Οδηγία:

Επιλέξτε δύο ή τρία βίντεο (ορισμένες ακολουθίες) που εστιάζουν σε μία συγκεκριμένη θεματική π.χ. στη μάθηση της γλώσσας της χώρας υποδοχής.

Αφήστε τους μαθητές να παρακολουθήσουν τα βίντεο και στη συνέχεια θέστε ερωτήσεις και δώστε έναυσμα για συζήτηση σχετικά με τις ιστορίες των βίντεο: ζητήστε από τους μαθητές να επαναδιατυπώσουν την ιστορία εντός ενός λεπτού (μπορεί να γίνει και γραπτώς). Ζητήστε από τους μαθητές να διατυπώσουν προτάσεις ή λύσεις για τους χαρακτήρες των ιστοριών στα βίντεο. Ζητήστε από τους μαθητές να δημιουργήσουν τις δικές τους ιστορίες σχετικά με τα ζητήματα και τα θέματα που παρουσιάστηκαν.

2. Δημιουργία ψηφιακής αφήγησης στην τάξη:

Ακολουθούν τα σημαντικά στοιχεία της αφήγησης σύμφωνα με το Κέντρο Ψηφιακής Αφήγησης, The Center for Digital Storytelling (CDS), στο Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνια, γνωστό για την ανάπτυξη και διασπορά των Επτά Στοιχείων της Ψηφιακής Αφήγησης

1. Οπτική Γωνία - ποια είναι τα κύρια σημεία της ιστορίας και ποια η οπτική του συγγραφέα;

2. Μια Κρίσιμη Ερώτηση - μια ερώτηση-κλειδί που διατηρεί την προσοχή του θεατή και που θα απαντηθεί στο τέλος της ιστορίας.

3. Συναισθηματικό Περιεχόμενο - σοβαρά ζητήματα που ανακύπτουν με έναν προσωπικό και δυναμικό τρόπο και έτσι το κοινό ταυτίζεται με την ιστορία.

4. Το Χάρισμα της Φωνής σας - ένας τρόπος να δοθεί προσωπικός χαρακτήρας στην ιστορία, ώστε το κοινό να κατανοήσει καλύτερα το συγκείμενο.

5. Η Δύναμη της Μουσικής Επένδυσης - μουσική ή άλλοι ήχου που υποστηρίζουν και εμπλουτίζουν την ιστορία.

6. Οικονομία - η χρήση μόνο του απολύτως απαραίτητου περιεχομένου για να ειπωθεί η ιστορία, χωρίς να υπερφορτώνεται ο θεατής.

7. Ρυθμός - ο ρυθμός της ιστορίας και το πόσο γρήγορα ή αργά προχωράει.

Διαφορετικοί τύποι αφήγησης:

1) Προσωπική αφήγηση - ιστορία που περιλαμβάνει τα σημαντικά γεγονότα της ζωής ενός ατόμου.

2) Ιστορικό ντοκιμαντέρ – ιστορία που εξετάζει κρίσιμα γεγονότα, τα οποία μας βοηθούν να κατανοήσουμε το παρελθόν.

3) Ιστορία σχεδιασμένη για να ενημερώσει ή να καθοδηγήσει τον θεατή, πάνω σε μια συγκεκριμένη έννοια ή πρακτική.

Οι ψηφιακές ιστορίες που είναι διαθέσιμες στην πλατφόρμα του VIC αποτελούν προσωπικές αφηγήσεις. Οι ιστορίες αφορούν ιστορίες μεταναστών που αποφάσισαν να εγκαταλείψουν τη χώρα τους και να ξεκινήσουν μια νέα ζωή σε μια χώρα υποδοχής, όπως τη Σουηδία, τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία ή την Ελλάδα, αναζητώντας μια καλύτερη ζωή. Περιγράφουν τις δυσκολίες του ερχομού σε μια νέα χώρα και δείχνουν τις διάφορες πτυχές της ενσωμάτωσης σε μια νέα κοινωνία.Αυτός ο τύπος ιστοριών έχει πολλά πλεονεκτήματα αναφορικά με την εκπαιδευτική τους χρησιμότητα. Αρχικά, οι άλλοι μετανάστες μαθητές, βλέποντας αυτές τις ιστορίες, μαθαίνουν πράγματα για ανθρώπους που έχουν ποικίλα πολιτισμικά υπόβαθρα ή ακόμη και παρόμοια με τα δικά τους και μπορούν να ενημερωθούν καλύτερα σχετικά με τη διαδικασία της ενσωμάτωσης.Οι ιστορίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν, ώστε να διευκολύνουν τις συζητήσεις πάνω στα τρέχοντα ζητήματα, όπως είναι η πρόσβαση στην αγορά εργασίας, η αναγνώριση των προσόντων, η εκμάθηση της γλώσσας της χώρας υποδοχής και η πολυπολιτισμικότητα. Επιπλέον, οι μαθητές που δημιουργούν τέτοιες ιστορίες, μπορούν να επωφεληθούν από το να μοιράζονται την αφήγησή τους με τους άλλους κι έτσι να χρησιμοποιήσουν τις πληροφορίες ως ένα τρόπο γεφύρωσης του κενού που υπάρχει στους αλλοδαπούς μαθητές, τόσο μεταξύ τους, όσο και με τους ομότιμούς τους.

2.1. Άσκηση: Σημαντικά στοιχεία της αφήγησης - καταιγισμός ιδεών

Οι μαθητές παρακολουθούν ορισμένα επιλεγμένα βίντεο και βάσει των βίντεο φτιάχνουν μια λίστα με τα σημαντικά στοιχεία μιας καλής αφήγησης. Η λίστα των σημαντικών στοιχείων μιας καλής αφήγησης μπορεί να δημοσιευθεί π.χ. σε έναν πίνακα. Οι μαθητές, ανάλογα με το μέγεθος της ομάδας, μπορούν να εργαστούν πρώτα σε μικρές ομάδες και έπειτα να γίνει σύγκριση των αποτελεσμάτων της κάθε ομάδας.

2.2. Άσκηση 2: Σχεδιασμός και προετοιμασία για την υλοποίηση ενός βίντεο – ομαδική εργασία

Προετοιμάστε ένα Σενάριο Γυρισμάτων,ένα είδος κειμένου για το βίντεο:

• Προγραμματίστε την άσκηση και σκεφτείτε τι θα περιμένετε να συμβεί σε καθεμία από αυτές τις στιγμές, στα πλαίσια της δυναμικής και της αλληλεπίδρασης με τους συμμετέχοντες.
• Καθορίστε ακριβώς ποιος θα είναι υπεύθυνος για συγκεκριμένες διεργασίες (κάμερα, προετοιμασία του δωματίου κτλ.).
• Ετοιμάστε ερωτήσεις που θα ακολουθήσουν.
• Αποφασίστε το μέρος όπου θα λάβουν χώρα οι συνεντεύξεις.
• Κάντε κάποιες δοκιμές προτού ξεκινήσετε τα γυρίσματα.

Σκεφτείτε την «ιστορία» που θέλετε να πείτε με το βίντεο σας. Τι μήνυμα θέλετε να επικοινωνήσετε; Καθορίστε το σκοπό του βίντεο - σε τι διάθεση πρέπει να βρίσκεται ο θεατής στο τέλος; Αναφερθείτε στη θεματική και στον σκοπό του βίντεο, καθώς και στο τι θέλετε να δείξετε και να παρουσιάσετε.

Οι επαγγελματίες ξεκινούν από αυτήν την ιδέα και τη χρησιμοποιούν ως οδηγό καθ’ όλη τη διαδικασία της προετοιμασίας.

• Ποιο είναι το επίπεδο του προφορικού τους λόγου;
• Με ποια σειρά θα αντιμετωπιστούν τα κύρια επιχειρήματα;

Θα πρέπει να έχουμε τουλάχιστον ένα κατά προσέγγιση περίγραμμα του πως θα θέλαμε να προχωρήσει η συνέντευξη, ενώ θα πρέπει να φτιάξουμε και μια λίστα με τις πιθανές ερωτήσεις της συνέντευξης.

Εάν δώσουμε τις ακριβείς ερωτήσεις στον συνεντευξιαζόμενο από πριν, είναι πιθανόν αυτός/-ή να προετοιμάσει τις απαντήσεις του/της. Έτσι, η συνέντευξη θα γίνει βαρετή και δε θα εμπνέει. Αντιθέτως, μπορείτε απλά να στείλετε μια εκτεταμένη λίστα θεμάτων, τα οποία θα θέλατε να συζητήσετε.

«Η συνέντευξη θα τονίσει τους λόγους της μετανάστευσης, τις κύριες δυσκολίες που αντιμετώπισε ο μετανάστης κατά τη διαδικασία ενσωμάτωσής του, πως τις αντιμετώπισε, που βρήκε υποστήριξη. Θα δοθούν συμβουλές προς άλλους μετανάστες και θα παρατεθούν τα μελλοντικά πλάνα του/της».

ΒΗΜΑΤΑ:

1. Αποφασίστε στο περίπου τις ερωτήσεις που θα κάνετε στον συνεντευξιαζόμενο.

2. Μιλήστε με ανεπίσημο τόνο στον συνεντευξιαζόμενο πριν ξεκινήσετε την εγγραφή.

3. Ελέγξτε τα πολυμέσα πριν την εγγραφή (κάμερα, μικρόφωνο, φώτα, ήχοι).

4. Τραβήξτε μία πρώτη λήψη δοκιμαστικά για να ελέγξετε το φωτισμό, τον ήχο, το περιβάλλον και την αμοιβαία κατανόηση.

2.3. Άσκηση: Γύρισμα των βίντεο που έχει γίνει προετοιμασία – ομαδική εργασία

Συνίσταται να επιλέξετε τις σωστές λήψεις και στυλ, καθώς και να μπορείτε να διαχειριστείτε τους συνεντευξιαζόμενους: Ενημερώνουμε τον συνεντευξιαζόμενο σχετικά με τον τύπο της συνέντευξης που θα διενεργηθεί, προσπαθούμε να τον/την χαλαρώσουμε και ρωτάμε εάν υπάρχουν κάποια ευαίσθητα θέματα που δεν θα ήθελε να αναφερθούν.

- Προετοιμάστε και υπογράψτε τη δήλωση συναίνεσης για τη χρήση των εικόνων και την επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων.

Αποφασίστε για την Τοποθεσία και το Χρόνο

Βρήκατε το υποκείμενό σας. Τώρα πρέπει να βρείτε ένα καλό μέρος για τα γυρίσματα της συνέντευξης και να κανονίσετε μια στιγμή που σας βολεύει και τους δύο. Καθώς εργάζεστε με το υποκείμενό σας για να αποφασίσετε το πότε και το που θα διενεργηθεί η συνέντευξη, είναι σημαντικό να είστε όσο πιο βολικοί γίνεται. Ένας καλός τρόπος για να γίνει το κανόνισμα μια ευχάριστη και εύκολη διαδικασία, είναι να τους προσφέρετε διαφορετικές επιλογές χρόνου και να τους αφήσετε να αποφασίσουν εκείνοι. Επιπλέον, βεβαιωθείτε ότι θα έχετε αρκετό χρόνο για να προετοιμαστείτε και να αντιδράσετε ανάλογα, εάν προκύψει οποιοδήποτε πρόβλημα. Κατά την επιλογή τοποθεσίας, προτείνουμε να λάβετε υπόψη τα παρακάτω: :

-  Υπάρχουν παράθυρα; Καλό είναι να αποφύγετε το φυσικό φως, ει δυνατόν, καθώς το φως του ήλιου δεν είναι σταθερό. Δεν μπορείτε να ελέγξετε τον καιρό, μπορείτε όμως να ελέγξετε το φωτισμό σας. Ένα επαρκώς φωτισμένο δωμάτιο θα είναι αρκετό.

-  Τι θορύβους ακούτε; Βουητό από τα φώτα; Αμάξια να περνούν; Καλό είναι να αποφύγετε τοποθεσίες με πολύ ήχο στο φόντο, καθώς έτσι θα διευκολυνθείτε κατά πολύ στο στάδιο της επεξεργασίας του βίντεο.

-  Υπάρχουν αρκετές πηγές ρεύματος; Εάν όχι, βεβαιωθείτε να φέρετε τον απαραίτητο εξοπλισμό (όπως καλώδια επέκτασης) για να αντιμετωπίσετε ένα τέτοιο πρόβλημα.

Στήσιμο & Σύνθεση 

- Προσπαθήστε να συνδέσετε τους τύπους των λήψεων στις οποίες θα συμμετέχει ο κάθε εταίρος, έτσι ώστε να μην φαίνονται τα βίντεο αποκομμένα το ένα από το άλλο, αλλά ως μέρος ενός ευρύτερου εγχειρήματος.

-  Μην σταματήσετε την εγγραφή. Ακόμα και μετά το πέρας της συνέντευξης, καλό είναι να αφήσετε τις κάμερες να γράφουν, έτσι ώστε να καταγράψετε κάποια στιγμή, η οποία ενδέχεται να σας φανεί χρήσιμη κατά την τελική επεξεργασία του βίντεο. Στη χειρότερη , θα σας δώσει λίγη «λάσκα» στο πριν και στο μετά, έτσι ώστε να μπορείτε να επεξεργαστείτε το βίντεο πιο εύκολα.

-   Εγγραφή από τη σωστή γωνία - Τα βίντεο συνεντεύξεων είναι πιο αποτελεσματικά όταν εγγράφετε όλα τα υποκείμενα από μια συγκεκριμένη γωνία. Αυτό αποτελεί τεχνική ευρέως χρησιμοποιούμενη στις ταινίες και στην τηλεόραση.

-  Με αυτή την προσέγγιση, η κάμερα είναι στραμμένη μόνο προς τον συνεντευξιαζόμενο. Ο συνεντευξιαστής κάνει τις ερωτήσεις και μένει εκτός πλάνου. Η εγγραφή μόνο του συνεντευξιαζόμενου κάνει την επεξεργασία πιο εύκολη, απαιτείται μόνο ένα μικρόφωνο, ενώ το μόνο που χρειάζεται να κάνετε, είναι να βεβαιωθείτε ότι ο συνεντευξιαζόμενος φωτίζεται επαρκώς με τον κατάλληλο φωτισμό.

- Στυλ 1:  Οι ερωτήσεις γίνονται από το συνεντευξιαστή, αλλά ο συνεντευξιαζόμενος δεν χρειάζεται να τις συμπεριλάβει στην απάντησή του/της. Αντιθέτως, η ερώτηση εμφανίζεται στην οθόνη πριν ή για όσο ο συνεντευξιαζόμενος απαντά στις ερωτήσεις.

- Στυλ 2: Ο συνεντευξιαζόμενος ξεκινά επαναλαμβάνοντας τις ερωτήσεις στην αρχή της κάθε απάντησής του. Για παράδειγμα, εάν ο συνεντευξιαστής ρωτήσει «τι πιστεύεις για το Χ δρώμενο», ο συνεντευξιαζόμενος θα πει «Θεωρώ ότι το Χ δρώμενο ήταν φανταστικό και το απόλαυσα, επειδή…»

Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης

• Ακούστε τις Απαντήσεις: Το μεγαλύτερο λάθος που κάνουν οι αρχάριοι συνεντευξιαστές είναι να μην ακούν τις απαντήσεις στις ερωτήσεις που θέτουν. Αντ'αυτού, έχουν το νου τους μόνο στην επόμενη ερώτηση.
• Ποτέ μην Διακόπτετε τον Συνεντευξιαζόμενο Καλεσμένο Σας: Ποτέ δεν ξέρετε πότε θα ξεστομίσουν αυτό που θέλετε να ακούσετε. Εστιάστε τη συνέντευξη σε αυτούς και όχι σε εσάς. Αυτό συμπεριλαμβάνει και τις απαντήσεις σας τύπου «α, ναι» και «μμμ». Κατά την επεξεργασία του βίντεο, θα δυσκολευτείτε να αφαιρέσετε αυτούς τους ήχους, οι οποίοι παρεμπιπτόντως αποσπούν σε μεγάλο βαθμό τους θεατές. Προσπαθήστε απλά να κουνάτε ευγενικά το κεφάλι σας και αποφύγετε οποιαδήποτε προφορική επικοινωνία για όσο μιλάει ο καλεσμένος σας.
• Να Έχετε το Νου σας στην Κάμερα. Είτε έχετε ολόκληρη ομάδα από πίσω, είτε είστε μόνος/-η, κάποιος πρέπει να προσέχει την κάμερα. Ποτέ δεν ξέρετε πότε θα σταματήσει να γράφει, να ηχογραφεί ή να κλείσει εντελώς. Το τελευταίο πράγμα που θα θέλατε, θα ήταν να χρειαζόταν να ζητήσετε από τον καλεσμένο σας να γυρίσετε όλη τη συνέντευξη πάλι από την αρχή, εξαιτίας κάποιου τεχνικού προβλήματος.
• Εάν κάποια απάντηση δεν είναι ξεκάθαρη, ζητήστε από το συνεντευξιαζόμενο να την επαναλάβει.
• Εάν κατά τη διάρκεια της συνέντευξης προκύψουν ορισμένες ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες, εμβαθύνετε και ζητήστε περαιτέρω λεπτομέρειες.

2.4. Άσκηση: Επεξεργασία των βίντεο

Το τελευταίο μέρος του προγράμματός μας για το βίντεο είναι η επεξεργασία.

Πρέπει να καταλήξουμε σε μια αρχική και μια τελική μορφή για κάθε βίντεο (τίτλος, γραμματοσειρά, πληροφορίες σχετικά με το πρόγραμμα, εταίροι κτλ.), καθώς και σε έναν επίλογο με το όνομα των εγχειρημάτων, τον αριθμό, τους εταίρους, το λογότυπο κτλ.

• Μέσω διαδικτύου να «μεταδοθεί» οτιδήποτε με ανάλυση από 240p έως 4k. Προφανώς, όσο υψηλότερη είναι η ανάλυση, τόσο πιο ωραίο θα δείχνει.Προτείνουμε να χρησιμοποιήσετε ανάλυση ποιότητας HD (1280 x 720p), αν και η τυπική SD ανάλυση 720 x 480 αρκεί.
• Θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε μια κάμερα που καταγράφει σε ένα συνηθισμένο τύπο αρχείου, όπως format, like MOV. , MPEG-4 or MP4. To YouTube υποστηρίζει τους παρακάτω τύπους αρχείου: .MOV, .MPEG4, MP4, .AVI, .WMV, .MPEGPS, .FLV, 3GPP, WebM.

Βεβαιωθείτε ότι η κάμερά σας διαθέτει ένα καλό εξωτερικό μικρόφωνο, καθώς αυτό είναι πολύ σημαντικό για το βίντεο.

• Χρησιμοποιήστε έναν τρίποδα για να σταθεροποιήσετε την κάμερά σας.
• Το φως είναι επίσης πολύ σημαντικό. Καλό είναι η πηγή του φωτός να είναι μπροστά από το υποκείμενό σας (δηλαδή πίσω από την κάμερα—ακόμα καλύτερα εάν είναι ελαφρώς προς τα πλάγια) και πρέπει να δείχνει όσο το δυνατόν πιο φυσικό—τα δυνατά ή τα φθορίζοντα φώτα αφαιρούν τις λεπτομέρειες και δεν καταγράφουν τη διάθεση/συναίσθημα του υποκειμένου.
• Πολλές βιντεοκάμερες έχουν ενσωματωμένο λογισμικό επεξεργασίας, το οποίο σας επιτρέπει να εκτελέσετε βασικά «κοψίματα» και αλλαγές. Για απλή επεξεργασία, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε δωρεάν λογισμικό επεξεργασίας, όπως το iMovie για Macs ή το Windows Movie Maker για Windows.  Απλές συμβουλές για την επεξεργασία: αφαιρέστε το αχρείαστο υλικό στην αρχή και στο τέλος και προσαρμόστε τα επίπεδα του ήχου, ώστε το βίντεο να είναι άνετο στο αυτί..

Υπότιτλοι:

Πώς να δημιουργήσετε και να χρησιμοποιήσετε ένα αρχείο .srt:  https://www.3playmedia.com/2017/03/08/create-srt-file/

Επίσης, τα Έγγραφα Google περιλαμβάνουν μια λειτουργία φωνητικής πληκτρολόγησης. Πηγαίντε στο νέο έγγραφο → εργαλεία → φωνητική πληκτρολόγηση.

https://www.iom.int/sites/default/files/our_work/ODG/GCM/IOM-Thematic-Paper-Integration-and-Social-Cohesion.pdf