Σειρά μαθημάτων ηλεκτρονικής μάθησης για εκπαιδευτές νέων σχετικά με τον τρόπο χρήσης του βιβλίου των περιπτώσεων (Casebook)

Η ενεργητική μάθηση είναι «μια μέθοδος μάθησης κατά την οποία οι μαθητές συμμετέχουν ενεργά ή πειραματικά στη διαδικασία μάθησης, ενώ υπάρχουν πολλά επίπεδα ενεργητικής μάθησης, αναλόγως της ανάμειξης των μαθητών». (Bonwell & Eison 1991). Η ενεργητική μάθηση προσδίδει διαφορετικό ρόλο στο μαθητή και στον καθηγητή, σε σχέση με τις παθητικές μεθόδους μάθησης ή τις παραδοσιακές μεθόδους μάθησης. Στο μοντέλο της ενεργητικής μάθησης, ο καθηγητής παίζει το ρόλο του συντονιστή ή του οδηγού, ενώ την ευθύνη για τη μάθηση τη φέρει ο ίδιος ο μαθητής. Τα κύρια πλεονεκτήματα ή προνόμια της ενεργητικής μάθησης είναι:

• η ανάπτυξη της κριτικής σκέψης και της επίλυσης προβλημάτων,
• η ανάπτυξη της δημιουργικής σκέψης, της συνεργασίας και των διαπροσωπικών δεξιοτήτων,
• η εν δυνάμει αύξηση των κινήτρων των μαθητών μέσω της δέσμευσής τους.

Παραδείγματα ενεργητικών μεθόδων μάθησης:

Η συζήτηση στην τάξη διενεργείται δια ζώσης ή μέσω ενός διαδικτυακού περιβάλλοντος. Είναι αποτελεσματική για μικρότερες ομάδες, όπου εξασφαλίζεται η ενεργητική συμμετοχή όλων. Η συζήτηση στην τάξη πρέπει να διενεργείται με την υποστήριξη του εκπαιδευτή ή του καθοδηγητή. Η συζήτηση απαιτεί από τους μαθητές να σκεφτούν κριτικά πάνω στο υπό εξέταση θέμα και να χρησιμοποιήσουν τη λογική για να αξιολογήσουν τις θέσεις τους, αλλά και τις θέσεις των άλλων. Ορισμένα από τα πλεονεκτήματα που απορρέουν από τη χρήση της συζήτησης ως μεθόδου μάθησης, είναι ότι βοηθά τους μαθητές στο να εξερευνήσουν μια πληθώρα οπτικών γονιών, ενισχύει τη νοητική ευελιξία, αντιμετωπίζει με σεβασμό τις απόψεις και εμπειρίες των μαθητών, καθώς και αναπτύσσει συνήθειες συλλογικής μάθησης.

Η άσκηση ανταλλαγής σκέψεων ανά ζεύγη ενθαρρύνει όλους τους μαθητές να αλληλοεπιδράσουν με το υλικό. Σε αυτή την άσκηση, ο εισηγητής θέτει μια ερώτηση ανοιχτού τύπου. Ζητάει από τους μαθητές να το σκεφτούν ένα με δύο λεπτά και να γράψουν μια απάντηση. Έπειτα, ζητά από τους μαθητές να σχηματίσουν ζεύγη μεταξύ τους για να συζητήσουν σχετικά με τις απαντήσεις τους. Η τάξη συναθροίζεται λίγα λεπτά αργότερα και οι μαθητές καλούνται να μοιραστούν τις απαντήσεις του ζεύγους τους. Μια άσκηση «ανταλλαγής σκέψεων ανά ζεύγη» είναι χρήσιμη σε περιστάσεις όπου οι μαθητές μπορούν να εντοπίσουν και να μεταδώσουν αυτά που ήδη γνωρίζουν στους άλλους. Οι μαθητές προετοιμάζονται με ξεκάθαρες οδηγίες, προτού απαιτηθεί από αυτούς να συζητήσουν μόνοι τους. Αυτή η μέθοδος διδασκαλίας λειτουργεί ως ένας σπουδαίος τρόπος, ώστε όλοι οι μαθητές να συμμετάσχουν και να μάθουν να δουλεύουν ομαδικά και να νιώθουν άνετα με το να μοιράζονται τις ιδέες τους. Μπορεί επίσης να βοηθήσει τους δασκάλους ή τους εισηγητές στο να παρατηρήσουν τους μαθητές και να διαπιστώσουν εάν κατανοούν το υπό συζήτηση αντικείμενο. Δεν αποτελεί καλή στρατηγική για χρήση σε μεγάλες τάξεις, εξαιτίας περιορισμών στο χρόνο και στην επιμέλεια (Bonwell and Eison, 1991).

Η σύντομη γραπτή άσκηση ή «ενός λεπτού κείμενο» αποτελεί τρόπο ανασκόπησης των υλικών και παροχής εποικοδομητικής κριτικής επ’ αυτών. Στο τέλος της τάξης ή πριν από ένα διάλειμμα, ο καθηγητής ρωτάει: «Ποια είναι τα δύο πιο σημαντικά σημεία από τη σημερινή συνεδρία;»ή «Ποιο ήταν το πιο θολό (λιγότερο ξεκάθαρο) σημείο της σημερινής συνεδρίας;». Ο καθηγητής δίνει στους μαθητές 1-2 λεπτά για να γράψουν σύντομες απαντήσεις και να τις παραδώσουν ανώνυμα, καθώς φεύγουν από την αίθουσα. Ασχοληθείτε με τις απαντήσεις των μαθητών είτε στο επόμενο μάθημα είτε διαδικτυακά.

Διδασκαλία μεταξύ των μαθητών   –  Ο καθηγητής διακόπτει το μάθημα και προτάσσει στους μαθητές μια εννοιολογική ερώτηση. Ο καθηγητής δίνει λίγα λεπτά στους μαθητές να σκεφτούν την ερώτηση και τους ζητά να δώσουν απαντήσεις, πιθανόν χρησιμοποιώντας τηλεκοντρόλ. Έπειτα, οι μαθητές συζητούν τις απαντήσεις τους, συνήθως ανά ζεύγη και προσπαθούν να πείσουν ο ένας τον άλλο για την ορθότητα της απάντησης που έδωσαν. Έπειτα, οι μαθητές απαντούν ξανά.

Αντίδραση σε ένα βίντεο - Το βίντεο βοηθά τους μαθητές στο να κατανοήσουν τι μαθαίνουν εκείνη τη στιγμή μέσω μιας εναλλακτικής παρουσίασης. Είναι σημαντικό το βίντεο να σχετίζεται με το μάθημα που διδάσκεται εκείνη τη στιγμή. Ο καθηγητής μπορεί να συμπεριλάβει κάποιες ερωτήσεις πριν ξεκινήσει το βίντεο, καθώς έτσι οι μαθητές θα προσέχουν περισσότερο και θα ξέρουν που να εστιάσουν κατά τη διάρκεια του βίντεο. Αφού ολοκληρωθεί το βίντεο, ο καθηγητής χωρίζει τους μαθητές είτε σε ομάδες είτε σε ζεύγη, ώστε να συζητήσουν τα όσα έμαθαν και να γράψουν μια κριτική πάνω στην ταινία. (McKinney, Kathleen. (2010). Active Learning. Normal, IL. Center for Teaching, Learning & Technology.)

Συζήτηση σε μικρές ομάδες - Είναι πιο πιθανό οι μαθητές να συμμετάσχουν σε συζητήσεις μεταξύ λίγων ατόμων αντί σε μια τυπική διάλεξη σε τάξη, καθώς νιώθουν πιο άνετα μεταξύ των συμμαθητών τους και από καθαρά αριθμητική άποψη, ο χωρισμός των μαθητών σε ομάδες τους δίνει την ευκαιρία να μιλήσουν περισσότερο. Υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τρόποι που μπορεί ένας καθηγητής να εισάγει συζητήσεις μεταξύ μικρών ομάδων στην τάξη, όπως δημιουργώντας ένα σχετικό παιχνίδι, διαγωνισμό ή εργασία.

Μελέτη περίπτωσης - Οι ομάδες μαθητών μπορούν να συζητήσουν μελέτες περίπτωσης πάνω στις οποίες θα εφαρμόσουν τα περιεχόμενα του προγράμματος, ώστε να επιλύσουν πραγματικά προβλήματα σε έναν συγκεκριμένο τομέα. Αυτή η μέθοδος υποστηρίζει την ανάπτυξη δεξιοτήτων επίλυσης προβλημάτων, καθώς και τη δημιουργική σκέψη.

Εικαστικός Περίπατος - Οι μαθητές μετακινούνται στην τάξη σε ομάδες ή συμμετέχουν ενεργά εντός ενός εκπαιδευτικού εργαστηρίου σε συζητήσεις, ενώ συνεισφέρουν στις άλλες ομάδες και τελικά, παράγουν γνώσεις επί ενός θέματος και τις μοιράζονται.

Μεταβείτε στις Ασκήσεις